ఆవకాయ - పద్యాలు

కాలిఫోర్నియాలోని సిలికాన్‌వేలీలో మార్చి 28న సిలికానాంధ్రా వారి శ్రీ విరోధీనామ సంవత్సర ఉగాది సంబరాలు ఘనంగా జరిగాయి. దానిలో భాగంగా జరిగిన కవి సమ్మేళనములో నేను చదివిన పద్యాలు.


కం//
శ్రేష్టంబిది పచ్చళ్ళన,
టేష్టున ఇది మొదటనుండు డెఫినెట్ గానూ,
ఇష్టముగ ఆవకాయను
సుష్టుగ తిని దొర్లినంత సుఖమది కలదే!


(ఈ పై పద్యం లోని ఆఖరి రెండు పాదాలూ, కవి మిత్రులు 'ఆత్రేయ' గారి అనుమతితో వారి ఒక పద్యమునుంచి 'లేపిన'వి.)


కం//
ఊరిన ముక్కను కొరకగ,
ఔరా! అది ఎంత రుచిని అందించునయా,
కూరిమితొ నాల్గు ముక్కలు
నోరారా తినని నోరు నోరవ్వదుపో!

కం//
బెల్లము వేసిన మధురము,
పల్లీనూనెను కలపగ పచ్చడి మధురం,
వెల్లుల్లి వేయ మధురము,
పుల్లని మామిడితొ చేయ ముక్కది మధురం!!


ఈ ఆవకాయలోని ముక్కకి చాలా పేర్లు ఉన్నాయి:

కం//
చెక్కందురు, డిప్పందురు,
ముక్కందురు కొంతమంది మురిపెము తోడన్.
డొక్కందురు, మామిడి దిది
పిక్కందురు దీనికన్ని పేర్లున్నవయా!


ఆవకాయ ఉపయోగాలు:

కం//
ఉదయమె బ్రెడ్డున జాముకు
బదులుగ ఇదివాడిచూడు, బ్రహ్మాండములే,
అదియేమి మహిమొ తెలియదు,
పదునుగ నీ బుర్ర అపుడు పనిచేయునయా!


కం//
ఇందువల దందు బాగని
సందేహము వలదు; ఊట సర్వ రుచిహరం
బెందెందు కలపి చూసిన,
అందందే రుచిగనుండు, అద్భుత రీతిన్!


ఆవకాయ అవతరణ:

కం//
“చప్పటి దుంపలు తినుచును,
తిప్పలు పడుచుంటిమయ్య, దేవా, దయతో
గొప్పగు మార్గం బొక్కటి
చెప్పుము మా నాల్కలొక్క చింతలు తీర్పన్”

అంటూ,

కం//
ముక్కోటి దేవులందరు
మ్రొక్కగ తా జిహ్వలేప సృష్టించెనయా
చక్కనిది ఆవకాయన
ముక్క తినని వాడు కొండముచ్చై పుట్టున్!!


కం//
చారెరుగనివాడును, గో
దారిన తా నొక్కమారు తడవని వాడున్,
కూరిమిన ఆవకాయను
ఆరారగ తిననివాడు, ఆంధ్రుడు కాడోయ్!

శ్రీనాధుడి చాటువు

పని ఒత్తిడి వలన ఈ మధ్య తెలుగు బ్లాగ్లోకంలో గడపడానికి సమయం చిక్కలేదు.

కం//

ఇక్కడి జీవిత మింతే,

లెక్కకు సౌకర్యమున్న లేదులె సమయం;

ఎక్కడ, తీరిక దొరకదు.

చక్కగ ఈ బ్లాగులన్ని చదువుట కొఱకై

చాలా రోజుల తరువాత బ్లాగులు తిరగేస్తూ ఉంటే శ్రీనాధుడి చాటువొకటి కనపడింది.

వెంటనే శ్రీనాధుడి ఇంకొక చాటువు గుర్తుకొచ్చింది.

నా తప్పేంలేదంటూ, అలాంటి సమర్ధింపే ఈ చాటువులో కూడా చూడండి:

గుబ్బలగుమ్మ, లేచిగురు కొమ్మ, సువర్ణపు కీలుబొమ్మ, భల్

గిబ్బిమిఠారి చూపులది, కాపుది, దానికి ఏల ఒక్కనిన్

బెబ్బులి నంటగట్టితివి, పెద్దవునిన్ననరాదు గాని, దా

నబ్బ, పయోజగర్భ, మొగనాలికి ఇంత విలాసమేటికిన్!!

తాత్పర్యం:
ఓ బ్రహ్మా (దానబ్బ, పయోజ గర్భ), ఇంతటి అందగత్తెకు (గుబ్బల గుమ్మ, లేచిగురు కొమ్మ, సువర్ణపు కీలుబొమ్మ) ఒక బెబ్బులి లాంటి వాడినెందుకు అంటగట్టావయ్యా?? అంతే కాకుండా, ఇలాంటి వివాహితకు (మొగనాలికి) ఇంత విలాసమెందుకిచ్చావయ్యా? (కవిహృదయం ఏమిటంటే, ఆమెను వలచడంలో నా తప్పేమీ లేదు, సృష్టించిన నీదే తప్పు అని )

అంతర్జాలంలో పద్యాలు - జనవరి 2009 సమీక్ష

ఆకాశవాణి, అంతర్జాల కేంద్రం. అంతర్జాలంలో ఈ మాసం (జనవరి 2009) నమోదైన పద్యాలవానల వివరాలు ఈ విధంగా ఉన్నాయి. సాధారణంగా పద్యాల వానకురిసే 'ఆంధ్రామృతం', 'తెలుగు పద్యం' వగైరా బ్లాగులలోనే కాకుండా, కొన్ని అనుకోని బ్లాగులలో కూడా 'వ్యాఖ్య'లలో ఒక మోస్తరునుండి భారీఎత్తున పద్యాల వాన కురవటం జరిగింది.

నెలారంభంలో వాన ప్రారంభించడానికి భైరవభట్ల గారు ప్రయత్నిచారు గాని, ఎందుకనో పెద్దగా వాన కురవలేదు.

వాన రాకకు సూచనగా కామోసు ఫణిగారు బ్లాగులో గట్టిగా ఉరిమారు.

ఈ నెల శ్రీ రాఘవ గారి బ్లాగులో ఉధృతంగా పద్య వర్షాలు కురిసాయి. ఆ వానలు 'శ్రీ శ్రీ లేకున్ననేమి సిరిసిరి మువ్వా' తో ప్రారంభమై, మధ్యలో 'శ్రీ శ్రీ నిక తలచునెవడు సిరిసిరిమువ్వా' అనుకుని చివరకు 'సవ్వాలే లేదు.. ఇటువంటి సరసపు కవనం.. వెవ్వెడల వెదక కనగలమే' అని నిర్ధారించుకున్న తరువాత ఆగాయి.

ఆచార్య ఫణీంద్రగారి బ్లాగులో వీధిదీపం దగ్గర నిలబడి పానీపూరి తింటూంటే చక్కని పద్యవాన కురిసింది.

మీసంలో తెల్లవెంట్రుక గురించి కొత్తపాళీ గారు బాధపడుతుంటే, అనుకోని విధంగా అక్కడ వ్యాఖ్యలలో కొద్ది వానలతో ప్రారంభమైన అల్పపీడనం తూర్పుదిశగా(*) పయనించి భైరవభట్ల గారి బ్లాగులో కేశంతో క్లేశం గా తీరాన్ని దాటింది.

పద్యాలు వ్రాయడం నేర్చుకుంటున్నాను అంటూనే ఆత్రేయగారు తన ‘కంద కదంబం’ బ్లాగులో నవరసాల్లో భారియెత్తున పద్యవానలు కురిపించడం ప్రారంభించారు.

ఆంధ్రామృతం బ్లాగులో 'మేలిమి బంగారం మన సంస్కృతి', 'సమాధానం కనుక్కొండి చూద్దాం' వగైరా శీర్షికలతో చిరపుంజిని మించిపోతూ, ఇంచుమించుగా ప్రతిరోజూ పద్య వర్షం కురిసింది.

ఇక కొసమెరుపుగా నెలాఖరి రోజున, వాగ్విలాసము బ్లాగులో రాఘవగారు, చిత్రంగా పద్యవర్షం కురిపించారు.

ప్రస్తుత అంచనాల ప్రకారం వచ్చే నెలలో కూడా ఇలాగే పద్యవానలు కొనసాగే అవకాశాలు చాలా కనపడుతున్నాయి.

(టపాలలో వచ్చిన పద్యాలు కూడలి, జల్లెడ మొదలైన వాటిలో కనపడినా, వ్యాఖ్యలలో వచ్చినవి ఆ బ్లాగుని అనుసరించితే తప్ప తెలియవు కాబట్టి, పద్యాలంటే ఆసక్తి ఉన్నవారి సౌలభ్యం కోసం ఇలా నెలకొకసారి అంతర్జాలంలో పద్యాలను సమీక్షించాలని నా ప్రయత్నం. ఇవి నేను చదివిన బ్లాగులలో వచ్చినవి మాత్రమే. నేను ఇంకా ఏవైనా పద్యాలు అచ్చయిన బ్లాగులను మరచినచో తెలియచేయగలరు)

మత్తకోకిలలో ఛుకుఛుకు రైలు - పద్యం

చిన్నపిల్లల పాటలలో 'ఛుకుఛుకు రైలు వస్తోంది' అన్నపాట చాలమందికి తెలుసు. మొన్ననే మా అమ్మయికి ఆ పాట నేర్పిస్తుంటే దానిని ఛంధోభద్ధంగా వ్రాస్తే ఎలా ఉంటుందన్న ఆలోచన వచ్చింది. లయబద్ధంగా ఉంటుందని మత్తకోకిలలో వ్రాయడానికి ప్రయత్నించాను (మత్తకోకిల పద్యాన్ని 'మత్తకోకిల-మత్తకోకిల-మత్తకోకిల-కోకిలా' అన్న లయతో చదివితే వినడానికి బావుంటుంది).

మూలం: (ఎవరు వ్రాసారో నాకు తెలియదు)

ఛుకుఛుకు రైలు వస్తోంది
పక్కకు పక్కకు జరగండి
ఆగినాక ఎక్కండి
జోజో పాపాయ్ ఏడవకు
లడ్డూ మిఠాయి తినిపిస్తా
చల్లని పాలు త్రాగిస్తా

నా ప్రయత్నం:

మ.కో//
ఛుక్కుఛుక్కని వచ్చుచున్నది జోరు రైలది చూడరా
పక్కపక్కకు నక్కి, ఆగిన బండి నీవపుడెక్కరా
గుక్క పెట్టకు, జోలపాడెద, గోల నీవిక చేయకే
చక్కనైన మిఠాయి తోడుగ చల్లపాలను ఇచ్చెదన్

Eliot కవితకు పద్యానువాదం

ఇది భైరవభట్ల గారి టపాకు సమాధానంగా వ్రాసినది. నేను Eliot కవితలు ఎప్పుడూ చదవలేదు. అందువలన నేను అక్కడ ఇచ్చిన ఆంగ్లవాక్యాలను తర్జుమా చేయడానికి మాత్రమే ప్రయత్నించాను. భావం మారినచో క్షమించగలరు.

కం//
అనువగు చోటును వెదకుచు
మనుజుడు తా తిరుగు లోకమంత, అతడు శో
ధనచేయుట మాన వలదు
కనుగొన మొదలిడిన చోటె ఘనమని శ్యామా!

ఇంచుమించుగా పది సంవత్సరాల క్రితం ఒక Airline advertisement చూచాను(British Ariways అనుకుంటా). అది (ఇంచుమించుగా) ఇలా ఉన్నట్టు గుర్తు: Man travels to many places to realise that Home is the best place on earth. Depend on us for your travels and to get back home. దీనికి స్ఫూరణ Eliot అని ఇప్పుడు నాకనిపిస్తోంది.

ఉత్పలమాలలో శుభాకాంక్షలు

ఉ//
నూతన వత్సరంబు ఇక నూతన శోభను తెచ్చు మీకు, ఆ
సీతయు రాముడున్ గలసి శీఘ్రమె దీవెనలెన్నొ ఇవ్వ, మీ
పాతవి కష్టముల్ తొలగి, పట్టిన కార్యములెల్ల తీరి, మీ
చేతుల నిండుగా ధనము చేరగ చింతలు తీరు గ్రక్కునన్

అమెరికా పద్యాలు

సిలికానాంధ్రా వారి సర్వధారీ నామ సంవత్సర ఉగాది సంబరాలలో జరిగిన కవి సమ్మేళనంలో నేను చదివిన పద్యాలివి. హాస్యం కోసం కొంత, ప్రాసకోసం కొంత, ముఖ్యంగా భాషాజ్ఞానలోపం వలన, అనుకున్న కంటే ఎక్కువగా ఆంగ్లపదాలు వాడవలసి వచ్చింది.

గురు స్మరణ: కవిత్వం చెప్పేముందు చదువు నేర్పిన గురువులను స్మరించడం మన భారతీయుల ఆనవాయితి.

కం//

దుంపలబడిలో గురువులు

చెంపలు వాయించి అపుడు చెప్పిన చదువే

పంపెను కదరా మనలను

గుంపులుగా చేరి ఇచట గోష్ఠులు చేయన్

(నేపథ్యం: అమెరికా వచ్చిన ఒక బామ్మగారు భారత దేశంలో ఉన్న తన మనమరాలికి ఇక్కడ తను చూచిన విషయాలు వివరిస్తూ వ్రాసిన ఉత్తరమిది.)

అమ్మీ,

ఇక్కడకు క్షేమంగా చేరి ఇంచుమించుగా నెల్లాళ్ళయింది. అమెరికా వచ్చిన తరువాత నీకు ఉత్తరం రాస్తానన్నాను కదా. ఇవిగో ఇక్కడి విశేషాలు.

కం//

వచ్చిన క్రొత్తన యన్నియు

చచ్చెడి తికమకగ నుండు, చాలాకాలం

స్విచ్చి పనితీరు తెలియదు,

వచ్చుఁ బగలు నిద్ర, రాత్రి వచ్చును జెట్‌లాగ్!

కం//

దూరము నిక్కడ మనుజులు

కారున పయనింప బట్టు ఘడియల గొలుతుర్

ఊరుకి నూరుకి దూరము

ఆరున్నర గంటలెటుల నడగకె భామా!!

కం//

నిక్కరును షార్టు యందురు,

గెక్కో యగునిచట బల్లి, గేసగు పెట్రోల్,

ట్రక్కనెదరు లారీనిట,

చెక్కని బిల్లుని పిలుతురు, చెప్పెద వినుమా!

ఆ.వె//

బెండకాయ మరియు బీరకాయలె గాక

దొండకాయ కూడ దొరకునిచట,

చక్కగనవియుండ సాలడు పేరున

ఆకులను దినెదరు మేకలాగ!!

కం//

పచ్చడి లేకున్న జిహ్వ

చచ్చునులే తినగ నిచటి చప్పటి కూరల్,

నచ్చదు వీరికి కారం,

వచ్చునె రుచి మిరప లేక వంటల కెపుడున్?!!

కం//

వీకెండున యిల్లువదలి

పోకుండా యుండలేరు, బుర్రకు బోరింగ్

కాకుండా హైకింగని

ఏ కొండో ఎక్కివత్తురిచ్చటి మనుజుల్!!

కం//

తూకం చూసుకు బాబోయ్

హౌకం నేనింతబరువు యయినా ననుచున్

వాకింగ్ చేసెదరాపై

బైకింగే పగలు రాత్రి, బరువది తగ్గన్!!

బామ్మ ఎప్పుడూ వంకలే యెంచుతుందనుకోకు. ఇక్కడ కొన్ని బాగున్న విషయాలివిగో.

కం//

ఎవ్వరినెవ్వరు జూచిన

రువ్వెదరొక చిన్న నవ్వు, రూలది, యేమీ

యవ్వారమనుచుఁ దలపక

నవ్వగవలె నీవుగూడ, నాకది నచ్చెన్!!

కం//

పుచ్చుల వుండవు కూరన,

వచ్చునులే వేడినీళ్ళు పంపున యెపుడున్.

బొచ్చున్న కుక్కలధికము.

మచ్చుకకుఁ గానరావు మశకము లిచటన్!!

చెప్పాలంటే యింకా చాలా విషయాలున్నాయి. మిగిలిన విశేషాలు తరువాత ఉత్తరంలో రాస్తాను.

దీవెనలతో,

నీ బామ్మ