This was written on May 7th, 2026 and was shared on WhatsApp and became quite popular.

 

దోసావతారములు

-- పుల్లెల శ్యామసుందర్

1 కం//

దోసెల ముక్కలు గిన్నెన

పోసిన సాంబారు నందు బుడబుడ తేలన్

చూసిన మీనము తీరగు

వాసిగ 'మత్స్యావతార' పగిదిర శ్యామా!

2 కం//

గర్మాగరమ్ము దోసెను

కూర్మాలో నంచుకొనుచు కూరిమి తినగన్

'కూర్మావతార' దోసని

ధర్మముగద దీనిఁ బిలువ ధరణిని శ్యామా!

3 కం//

కుడుమంత వెన్నముద్దను

మడచిన దోసందు నిల్పి మమకారముతో

పడకుండ నోట బెట్టిన

పుడమిని నిల్పిన 'వరాహ' మొప్పును శ్యామా!

4 కం//

గుంటూరు మిర్చి అల్లము

జంటగ కారంపు పొడిని చక్కగ జల్లన్

మంటలు రేగును నోటన

తింటే 'నరసింహ' దోస తిప్పలు శ్యామా!

5 కం//

కొద్దిగ మిగిలిన పిండిని

నొద్దిక నొక చిన్న దోసె నోరిమి చేయన్

అద్దిర 'వామన' దోసన

ముద్దుగ పిల్లలకు ప్రీతి పుల్లెల శ్యామా!

6 కం//

చక్కగ చేతితొ దోసెను

ముక్కలుగా జేసి తినక స్పూనులు కత్తుల్

తక్కడు ఫోర్కులు వాడుట

తిక్కేగద 'పరశురామ' తీరున శ్యామా!

7 కం//

అల్లపు పచ్చడి మాత్రమె

చెల్లును దోసెకని ఏకచెట్నీ వ్రతమున్

ఎల్లప్పుడు పాటించిన

పిల్లా! యది 'రామ' దోసె పేర్కొన శ్యామా!

8 కం//

పుట్నాలల్లము వంటివి

చెట్నీ లెనిమిదిని వేసి చిలిపిగ దానిన్ 

'కిట్నుడి' దోసని పిలుతురు

పట్నమునొక హోటలందు భళిరా శ్యామ!

(కిట్నుడు is slang for కృష్ణుడు)

9 కం//

ఉప్పూ కారము వలదని

చప్పగ దోసెలను జేయ చచ్చును జిహ్వల్

చెప్పగ 'బుద్ధుని' దోసది

నప్పదుగద యట్లు తినిట నరులకు శ్యామా!

10 కం//

గుర్రపు దినుసులు జొన్నలు

కొర్రలతో దోసె చేసి కూరిమి తినగన్

హర్రీ కలియుగమున బల

మర్రా ఈ 'కల్కి' దోసె అవనిని శ్యామా!

(గుర్రపు దినుసులు = Horse Gram = ఉలవలు)

బఱ్ఱెకు నెదురుగ జేరకు

 కం.

బఱ్ఱెకు నెదురుగ జేరకు,

గుఱ్ఱమునకు వెనుకజేర కుండుము, గానీ

వెఱ్ఱిని నేదిశ జేరకు,

బుఱ్ఱకు తాఁ ముప్పుదెచ్చు, పుల్లెల శ్యామా! (Jan 27th, 2023)

(Never approach a bull from the front, a horse from the rear, or an idiot from any direction - Internet quote)

క్రోధి నామ సంవత్సర ఉగాది కవి సమ్మేళనము

ఏప్రిల్ 12 2024 రోజున జరిగిన 'వీక్షణం' సాహితీ గవాక్షం వారి క్రోధి నామ సంవత్సర ఉగాది కవి సమ్మేళనములో నేను చదివిన పద్యాలు:

సీ//

రామచంద్రుడనెడి నామంబు గల్గియూ 

              పరవనితల వెంటఁ బరుగులిడరొ?

సావిత్రి యనిబిల్వ చక్కనౌ పేరుండి 

              భర్తను బాధించు పడతి లేదొ?

శాంతి యనెడి పేరు సార్ధక నామంబె, 

              కోపమెపుడు గల్గు కోమలికిని?

వీరభద్రుడనెడి పేరుదాల్చియుగూడ 

              నెమ్మదిగ మసలువా నిలనఁ గనమొ?

తే.గీ//

పేరుఁ దెల్పదు నెవ్వాని పేర్మి గుణము

క్రోధి నామమ్ము విని మీరు క్రుంగవలదు

ఆయురారోగ్యములనిచ్చి హాయి గూర్చి

కూర్మిఁ గాపాడుఁ జక్కగా  క్రోధి మనను!

మండే యెండనఁ దిరిగిన మనిషికి మేలౌ!

 సమస్య: మండే యెండనఁ దిరిగిన మనిషికి మేలౌ!

నా పూరణ:

కం//

ఎండది మేనుకుఁ సోకిన

మెండుగ డి-విటమినిచ్చి మేలును గూర్చున్

'సండే' వరకూ వానలు

'మండే' యెండనఁ దిరిగిన మనిషికి మేలౌ!

(సండే = Sunday, మండే = Monday)

(సూర్యరశ్మి వలన శరీరమునకు చాల అవసరమైన D-విటమిను అందుతుంది. అందువలన రోజులో కొంతసేపు ఎండలో తిరగమంటారు)

 

మొగుడు - ఇత్తడి చెంబు

కం//

పుత్తెను గట్టిన పురుషుడు

ఇత్తడిదగు చెంబుబోలు నెట్లని చూడన్

మొత్తిన చెంబున సొట్టడు

మెత్తగ పులుసేసి తోమ మెరయును శ్యామా!

తల్లీ, మొగుడనేవాడు ఇత్తడి చెంబులాంటి వాడు. మొత్తావనుకో నీ సొత్తుకే సొట్టలు పడతాయి. అందుకని బాగా తోమాలి. ఎంత చింతపండేసి తోమితే చెంబు అంత బాగా మెరుస్తుంది.

శ్రీ వద్దిపర్తి పద్మాకర్ గారి అష్టావధానము - July 9th

 July 9th మా నగరిలో SiliconAndhra ఆధ్వర్యంలో జరిగిన శ్రీ వద్దిపర్తి పద్మాకర్ గారి అవధానములో నేనిచ్చిన సమస్య:

పూటిను మంచివాడనుచు పూజలు జేసిరి యూక్రెయిన్ జనుల్

అవధాని గారి పూరణ:

ఉ//

చీటికి మాటికిచ్చటకు చేరగ మాపురి దూరమయ్య మా

బోటులు బాంబు ఖర్చులకు పోయగ నేమియు చాలరయ్య మా

పాటుల పాటలెంతకని పాడగ జెల్లునయా యటంచు శ్రీ

పూటిను మంచివాడనుచు పూజలు జేసిరి యూక్రెయిన్ జనుల్

(అవధాని గారి వివరణ: సమయం అనుకూలముగా లేనప్పుడు, అవతలివాళ్ళని శత్రువైనా మచ్చికచేసుకోవాలన్న దృష్టిలో ఊక్రెయిన్ ప్రజలు పూటిన్ కు పూజలు చేసారు)

నా పూరణ:

ఉ//

బీటలువారుతున్న తమ పేరుకు రక్షణ జేయనెంచి తా

మోటమినొప్ప నేరక నయోమయ పౌరుల కళ్ళు గప్పగన్

బూటకమైన వార్తలను ముద్రణ జేసిరి యీవిధంబుగన్:

"పూటిను గొప్పవాడనుచు పూజలు జేసిరి యూక్రెయిన్ జనుల్"

(నిరంకుశులు, ముఖ్యంగా యుద్ధసమయాలలో, తమ ప్రజల మద్దతుకై శత్రువులు ఓడిపోయారని తప్పుడు వార్తలు ప్రచురిస్తారు. ఆ విధంగా రష్యాలో ఈ తప్పుడు వార్త ప్రచురింపబడినదని నా భావం)

 సమస్య - సానులతో చెలిమి మోక్షసాధనము గదా!

కం//

ఐనిస్టైన్-బోసులు పర

మాణువునకొకటి యుపపరమాణువుచూపన్

తాననె హాకిన్స్ ఈ 'బో

సాను'లతో చెలిమి 'మోక్షసాధనము' గదా!

Satyendranath Bose and Einstein proposed a sub-atomic particle called Boson. When it was discovered in 2012, Stephen Hawkins, a famous Physicist, suggested that unstable Higgs-Boson leaves the way open for a catastrophic cosmic wipe-out. ఇక్కడ 'మోక్షసాధనము ' ఈ cosmic wipe-outను వ్యంగ్యముగా సూచిస్తూ వాడబడినది.

కం//

ఆసులు పస పేకాటకు,

రాసులు పస ధాన్యములకు, రవికలకెల్లన్

లేసులు పస, బౌలర్లకు

పేసులు పస భువనమందు, వినరా శ్యామా!

 సమస్య: నిరుపేదగృహంబున సిరి నెలవుండుసదా!

కం//

చరవాణి చేతనుండక

జరుగునె పనులొక్కటైన జగతిన జూడన్!

తిరముగ నీ రోజులలో

నిరుపేదగృహంబున 'సిరి' నెలవుండుసదా!

(ఐఫోను లోని 'సిరి' గా భావించవలెను - పేదల దగ్గర కూడా ఐఫోన్ ఉండవలసి వస్తోంది/ఉంటున్నాయి అని పూరణ)

 

కం//

బాసలు పస నెయ్యములకు,

ప్రాసలు పస పద్యములకు, భాషలకెల్లన్

యాసలు పస, కంఠములకు

పూసలు పస జగతిలోన, పుల్లెల శ్యామా!

మరఁదిని ముద్దాడెను సతి మఱిమఱి ప్రేమన్!

కం//

బొరుగుల భేల్పురిఁ బట్టుకు

సరసముగా భర్త పత్ని సరసన జేరన్

కరకర లాడెడు నొక మర

మరఁ దిని ముద్దాడెను సతి మఱిమఱి ప్రేమన్!

(మరమర = మరమరాలుకు ఏకవచనముగా వాడాను)

 కం.

జబ్బలు పస వస్తాదుకు,

దిబ్బలు పస బయలుకెల్ల, తెఱవలకెల్లన్

గుబ్బలు పస, రుచిగాయకు

దబ్బలు పస తరచి జూడ ధరణిన శ్యామా!

(బయలు = ఎడారి, తెఱవ = స్త్రీ, రుచిగాయ = ఊరగాయ, దబ్బ = ముక్క)

కాఫీమతల్లి దండకం

 

ఓ కాఫి కప్పూ, భలే వేడి కప్పూ, ప్రభాతాన నన్లేపు పానీయముం గల్గు కప్పూ నినున్ త్రాగకున్నన్ జగంబందు నేకార్యముల్ సాధ్యమే గావటంచున్ ప్రభాతంబు సాయంత్రమున్ నామ సంకీర్తనల్ చేసి ఓ కప్పు సేవించి నీ రూపు వర్ణింప నీ మీద నే దండకంబొక్కటిం జేయ నూహించి నే వ్రాయ ప్రారంభమున్ జేసితిన్ గాని వేవేల రూపంబులై నీవులోకంబులో నుండ నిన్నెంచ నేనెంత వాడంగదే.

తొల్లి వైకుంఠమున్, పాల సంద్రమ్మునన్, శేష తల్పమ్మునందున్ మహావిష్ణువున్ హాయిగా నిద్రపోవంగ నాపైన లేవంగ తాబద్దకింపంగ లోకమ్మునన్ ఆలనా, పాలనా, పోషణా, రక్షణా లేక క్షోభించగా నప్డు భూదేవియున్, అక్క శ్రీదేవియున్, మూడులోకాల కల్యాణముంగోరి శ్రీవారికిన్ శక్తి తెచ్చేటి మార్గంబదేమంచు బ్రహ్మాదులన్ వేడగా వారు క్రొత్తైన బీజంబు సృష్టించి కాఫీయనే నామమున్నిచ్చి భూదేవికిన్ మరియు శ్రీదేవికిన్ గింజలన్ వేచి చూర్ణమ్ముగా చేసి వేడ్వేడి నీరందు వేయంగ వచ్చేడి పానీయమున్ గుడ్డలోనుంచి పోనించి కొంచెంబుగా చెక్కెరన్ వేసి త్రావించినన్ మంచి ఉత్తేజమున్ గల్గు నంచున్ వచింపంగ శ్రద్దాళియై విన్న శ్రీ దేవి యారీతి శ్రీవారికిన్ యీయగా లోక కళ్యాణమయ్యెంగదా!

నాటికిన్ నేటికిన్ భర్తకున్ శక్తి కల్పింపగా చిక్కనై, పల్చనై, వేడియై, చల్లనై, తీపియై, చప్పనై, తెల్లనై, నల్లనై, పెక్కు రూపంబులై, లోకసంక్షేమకార్యార్ధివై యెంతొ శ్రేయమ్ము, సౌఖ్యమ్ము హాయిన్నొసంగేటి కాఫీ, చిదానంద దాయీ, యనేకాను రూపంబులౌ నిన్ను వర్ణింప నావల్లనౌనే? ప్రియే! నీకు సాటేది లేదీ బువిన్. మా శిరోభారాది రోగమ్ములన్ ద్రుంచి స్వాస్థ్యమ్మున్ శక్తినిన్ మాకొసంగంగ నీవే తగున్.

నీ దాస దాసుండనై నీదు భక్తుండనై నిన్నునే కొల్చెదన్ నీ కటాక్షంబునున్ జూపి మాకెల్ల ఉత్తేజమున్ తెమ్ము. కాఫీమ తల్లీ నమస్తే, నమస్తే, నమస్తే నమః!

మూడుకు నారును గలుపగ మూడే వచ్చెన్

 సమస్య:-

"మూడుకు నారును గలుపగ మూడే వచ్చెన్"

కం.

కూడికలు నేర్చు బుడతడు

చూడగ లేదాయె కొమ్ము సున్నకు పైనన్

వాడారు సున్నయనుకొని

మూడుకు నారును గలుపగ మూడే వచ్చెన్!

కం.

కూడిక తప్పుర భడవా!

మూడుకు నారును కలుపగ మూడెట్లన్నన్

వాడారు కొమ్ము తుడిచెను

మూడుకు నారును గలుపగ మూడే వచ్చెన్!

 జడ పంచకం

రచన: పుల్లెల శ్యామసుందర్

కం//

పిరుదులుఁ దాకెడి జడలే

సరియైనవి యనుట తప్పు, చక్కగ ఇంపౌ

విరులను తురిమినచో జడ

కురచైనను సొగసులీను, కుదురుగ శ్యామా!

కం//

నూనెలు పడిపడి పూసిన

జానెడు పొడుగున్న జడలు చకచక పెరగవ్

దీనికి మూలము జెనెటిక్స్

పోనీ యని తలచుటెపుడు పుణ్యము శ్యామా

కం//

చీరలుఁ గట్టెడి పడతికి

బారెడు జడ సొగసు నిచ్చు, ప్యాంటులుఁ దొడిగే

నారికి ‘పోనీ టైలే’

గ్యారెంటీగా పొసగును, గదరా శ్యామా!

కం//

అబ్బో జడ పొడుగనుచున్

తబ్బుబ్బై పెండ్లియాడి, తననెల జీతం

కొబ్బరినూనెకు మరి ‘తల

సబ్బు’లకే చాల కేడ్చె, సరసుడు శ్యామా!

కం//

సన్నని నడుముకుఁ దోడగు

మిన్నగు లావాటి జడయె, మేలుర రామా!

సన్నని జడకున్ దోడగు

గున్నేనుగు వంటి నడుము, గోలర శ్యామా!

 పందిని కౌగలించుకొని పంకజలోచన సంతసించెరో!

ఉ.

కొందరు హాస్యమాడ కడుకూరిమి తోడుతఁ బిల్తురాతనిన్

పందని, కారణంబడుగ ‘పంట దివాకరు’ నామధేయమే

సుందరి పెండ్లిచేసుకుని శోభనమందున ప్రేమమీర యా

‘పంది’ని కౌగలించుకొని పంకజలోచన సంతసించెరో!

దత్తపది: వంగ, దోస, కాకర, కంద పదములను అన్యార్ధములతో వాడుతూ భారతదేశ స్వాతంత్ర్య సమరానికి సంభందించిన విషయముపై స్వేచ్ఛా ఛందస్సులో పద్యము వ్రాయాలి

కం||

మాటలు కాక రణమ్నున

తూటాలేసెఁ గెలువంగ దోసపు దొరలన్

మాటుండి వారి కందక 

ఆటల నాడించెను మన అల్లూరి, భళా!

 

తక్కువ డబ్బున్నవాడె ధనవంతుడిలన్పె

కం.

ఎక్కుగ కష్టములొందును

తక్కువ డబ్బున్నవాడె, ధనవంతుడిలన్

జక్కగ తాఁ రొక్కముతో

యిక్కట్లను పారద్రోలు నింపుగ శ్యామా!

 

 

రోహిణి కార్తెలో చలికి లోకులు బాధలనొందురెప్పుడున్

ఉ.

ఐహిక సౌఖ్యముల్ కొఱకు నాపని ఇంధన వాడకమ్ము చే

ఊహలకందనంతగను యుర్విన కాలము తారుమారగున్

ఆహిమకూటముల్ గరుగు, ఆగవు ఎండలు కార్తికమ్మునన్

రోహిణి కార్తెలో చలికి లోకులు బాధలనొందురెప్పుడున్

(ఇంధనకాలుష్యం మూలంగా ఋతువులు తారుమారవుతాయంటారు. ఆ దృష్టిలో పూరిమపబడింది)

తలనొప్పిని దగ్గుమందు తగ్గించునిలన్ 

కం//

తలనొప్పికి వైద్యుడొక్కడు

ఫలితముకై నిత్యరోగి కిచ్చె బెనడ్రిల్

బలమగు నమ్మకముండిన

తలనొప్పిని దగ్గుమందు తగ్గించునిలన్